mendim
Politika si një Dialektikë Joshprehëse

Politika si një Dialektikë Joshprehëse

Alain Badiou - 11 janar 2019 - 17:11

Mendoj se mund të flasim sot, duke iu referuar shekullit të fundit, për një politikë klasike revolucionare. Dhe teza ime është se jemi përtej kësaj politike klasike revolucionare, karakteristika më e rëndësishme e të cilës është ajo që e unë emërtoj si dialektika shprehëse e saj. Sigurisht, deri edhe në konceptimin klasik, luftërat politike, kryengritjet apo revolucionet nuk janë efekte strukturore – ato janë momente dhe neve na duhet që ta kapim atë moment, t’u vemë emrin rrethanave e kështu me radhë. Por momenti, lufta politike, shpreh dhe përqendron kontradikta shoqërore. Kjo është arsyeja pse një kryengritje mund të jetë fare e veçantë dhe në të njëjtën kohë edhe universale; fare e veçantë, sepse është një moment, momenti i kulluar; dhe universale, sepse më në fund ky moment është shprehje e kontradiktave të përgjithshme e themelore.

Në po të njëjtën mënyrë - ky është një tjetër aspekt i dialektikës shprehëse – partia revolucionare, organizata revolucionare, përfaqëson klasën punëtore. Këtu kthehemi tek sentenca e famshme e Leninit rreth asaj çka përbën zemrën e marksizmit: “Masat ndahen në klasa, klasat përfaqësohen nga parti dhe partitë udhëhiqen nga udhëheqës”. Pra më në fund kemi diçka që mbërrin nga veprimi historik i masave tek disa emra të përveçëm. Emri i një udhëheqësi të madh është shprehja simbolike e tërësisësë procesit politik në ndërtim e sipër. Teknikisht mund të themi se për të shkuar nga momenti krijues i masave tek vlerësimi i vërtetë i kontradiktave klasore, na duhet ta pozicionojmë veten nën pushtetin e emrave vërtet të përveçëm si leninizmi, stalinizmi, trockizmi, kastroizmi ose maoizmi. Dhe kjo është arsyeja pse çështja e udhëheqësisë, çështja e vendosjes së emrave të përveçëm në fushën politike sot, është tepër e rëndësishme. Sepse ky konceptim masash, klasash dhe emrash të përveçëm – i cili në të njëjtën kohë është konceptim i marrdhënies mes veçanësisë dhe universalitetit, veçanësisë së emrit të përveçëm përballë universalizmit absolut të veprimit të masave – është tepër i fuqishëm. Mjerisht, ky konceptim është mbase i tejngopur e i ezauruar. Kësodore qëllimi im këtu është që thjesht të mundohem të hap udhë për një konceptim joshprehës të dialektikës politike, për një konceptim të dialektikës politike që e ndalon këtë tip kalimi nga veprimi i masave tek emri i përveçëm. Në këtë konceptim të ri, politika revolucionare është jo më shprehje e përqendrimit të kontradiktave shoqërore; është një mënyrë e re të menduari dhe të bëri veprimi kolektiv.

Në këtë mënyrë procesi politik nuk është shprehja e veçantë e realitetit objektiv; ajo është në një farë mënyre e ndarë nga ky realitet. Ajo është një proces jo i të shprehurit por i ndarjes. Saktësisht si në vizionin platonik të dialektikës, një e vërtetë ndahet nga opinionet; ose sërish, si në konceptimin lakanian, ku e vërteta ndahet nga dija. Ajo është kësisoj jo një kontradiktë, as një mohim, por një ndarje.

Siç mund ta shihni, po flas realisht për një politikë të së vërtetës, sepse jam duke folur rreth mundësisë – mundësisë logjike dhe reale – të një politike të ndarjes. Në fushën konkrete të politikës së sotme, e cila është njëfarësoj e shkallmuar, një sheshbetejë pa ushtri, ne shpesh i kundërvëmë një politike reaksionare – të themi liberalizmit – koncepti kulmor i të cilit është ligji dhe rendi, të cilat janë mbrojtja e pushtetit dhe pasurisë, një politikë revolucionare, koncepti kulmor i së cilës është dëshira kolektive, një dëshirë për një botë të re paqeje e drejtësie. Tani, dialektika shprehëse sot qëndron në marrdhënien mes përmasës konservative të ligjit dhe përmasës krijuese të dëshirës. Do të doja të dëfteja se në fushën e dialektikës joshprehëse një e vërtetë reale politike është e pozicionuar përtej kundërshtisë mes ligjit e dëshirës.

Do t’ianis nga një pikë e largët e zanafillës. Në fakt, do ia nis me një farë barcelete logjike. Supozoni se keni një enë që zakonisht ka qenë e mbushur me fruta të këndshëm: mollë, dardhë, luleshtrydhe, kumbulla e kështu me radhë. Siç mund ta shihni, kjo lloj ene përbën fillimin e një dëshire të vërtetë! Por një ditë, askush s’e di përse, përmbajtja e enës kthehet tërësisht përmbys – veç mollëve, dardhëve, luleshtrydheve a kumbullave, gjejmë edhe një përzierje fatale gurësh, kërminjsh, copash balte të tharë, bretkosa të ngordhura e gjembaçë. Siç e shihni, ky është fillimi i një kërkese për rend: ndarja imediate e asaj çka është e shijshme me atë çka është e neveritshme. Problemi këtu është problem klasifikimi. Pra këtu është fillimi i vërtetë i barceletës sime logjike. Cilat janë saktësisht pjesët që përmban kjo enë pas metamorfozës në fjalë?

Konsiderojeni përmbajtjen e enës si një komplet të kulluar. Elementët e këtij kompleti, ato të përmbajtjes së enës janë qartësisht mollët, luleshtrydhet, gjembaçët, balta e thatë, bretkosat e ngordhura e kështu me radhë. S’ka problem. Por cilat janë pjesët e enës – ose po të doni, nënkompletet – e këtij kompleti të përbërë nga përmbajtja e enës? Në njërën anë kemi disa pjesë me një emër të mirëpërcaktuar. Merrni përshembull pjesën e krejt luleshtrydheve: janë një pjesë përbërëse e enës, një pjesë e qartë. Ju gjithashtu mund të zgjidhni si pjesë gjithë bretkosat e ngordhura. Kjo është një pjesë e shpifur, por kjo arsye s’e bën më pak pjesë, një pjesë e cila mbart një emër të mirëpërcaktuar. Mund të keni një pjesë më të madhe, më të përgjithshme: për shembull, pjesën që përbëhet nga gjithë frutat së bashku. Kjo gjithashtu është një pjesë që ka një emër të qartë. Mund të themi se kjo lloj pjese shoqërizohet në gjuhë me një predikat të qartë. Ajo është, nëse doni, një pjesë predikative. Por, më anë tjetër, keni disa shumëllojshmëri krejt të çuditshme. Çfarë mund të thoshim rreth një pjese të përbërë prej dy mollësh, tre gjembaçësh e tre copash balte të thatë? Ajo qartazi është një pjesë e përmbajtjes së enës. Por është pa dyshim sigurisht një pjesë pa një emër, pa një emër të përcaktuar qartë. Mund të shkruani një listë elementësh të këtij lloji pjesësh, ose të këtij lloj nënkompleti; mund të thoni kemi këtë bashkë me atë e atë. Por nuk mund të keni një emër përmbledhës – vetëm enumeracion. Tani, në vështrim të përgjithshëm, një ligj – ajo çka ne mund ta mbiquajmë një ligj – është përshkrimi i një rendi të arsyeshëm në atë lloj situate, kur ju keni atë lloj ene. Një ligj është vendimi për të pranuar si me të vërtetë ekzistuese vetëm disa nga pjesët e enës së jetës kolektive. Sigurisht, zgjidhja më e thjeshtë është të pranosh vetëm ato pjesë që kanë një emër të qartë: luleshtrydhet, dardhët, frutat, gjembat, baltën; dhe të ndalosh pjesët që nuk kanë emërtesë fare, siç janë përzierjet e mollëve, gjembaçëve e bretkosave të ngordhura. Pra, ligji gjithmonë përcakton jo vetëm çfarë është e lejuar dhe e ndaluar, por në fakt, atë çka ekziston nën një emër të qartë, e cila është normalja dhe atë çka është e paemërtueshme e që kësisoj nuk ekziston realisht, e cila nënkupton se është një pjesë abnormale e totalitetit praktik. Është një pikë shumë e rëndësishme për t’u shënuar, më në fund, se një ligj është përherë një vendim mbi ekzistencën.

Problemi buron nga fakti se një pjesë e caktuar e totalitetit kolektiv nuk ekziston praktikisht në kornizën e konceptimit ligjor. Çështja e ligjit është përfundimisht jo vetëm një çështje juridike dhe klasike, por gjithashtu një çështje ontologjike: një çështje e ekzistencës. Dhe në instancë të fundit, ajo është një çështje e marrdhënies së gjuhës dhe gjërave me ekzistencën, e cila është e ndërtuar mbi bazën e marrdhënies midis fjalëve dhe sendeve, sikurse do thoshte Mishel Fukoja. Në fund, në fushën e ligjit ekziston vetëm ajo çka i përgjigjet një përshkrimi të qartë. Problemi tani qëndron në kahun e dëshirës, sepse mund të themi me siguri se dëshira është gjithmonë dëshirë e diçkaje që në një lloj kuptimi, karshi ligjit, nuk ekziston. Dëshira është të kërkuarit për diçka që ndodhet matanë normalitetit të ligjit. Objekti real i dëshirës së vërtetë është gjithmonë diçka si puna e një molle që është njëherazi edhe gjembaç: dëshira për një përbindësh. Dhe përse? Sepse dëshira është pohimi i veçanësisë së pastër përmes dhe përtej normalitetit.

Ka një shembull shumë të thjeshtë matematikor për këtë marrdhënie midis dëshirës dhe ligjit, mes formave të ndryshme të ekzistencës. Në teorinë e kompletit, kemi një teori shumëllojshmërie të pastër – dhe supozojmë se e konsiderojmë njërin komplet, s’ka rëndësi se cilin prej tyre: një shumëllojshmëri që është absolutisht çdonjëra çfarëdoqoftë. Pika interesante është se, përmes disa mjeteve teknike, mund ta formalizojmë idenë e një nënkompleti të këtij kompleti, si të kishte një emër të qartë. Çështja e marrdhënies mes ekzistencës dhe një emri të qartë merr një formalizim të mundshëm nën kornizën e teorisë matematike të kompleteve. Për të qenë më të përpiktë, të kesh një emër të qartë nënkupton të jesh i përcaktuar nga një formulë e qartë. Kjo është një shpikje e logjicienit më të madh të shekullit të njëzetë, Kurt Godel. Ai e quajti këtë lloj nënkompleti, një komplet “të konstruktueshëm”. Një nënkomplet i konstruktueshëm është nënkompleti i një kompleti që i korrespondon një përshkrimi të qartë. Zakonisht, ne e emërtojmë si “komplet të konstruktueshëm” një komplet i cili është një nënkomplet i konstruktueshëm prej një tjetër kompleti.

Kështu këtu na jepet mundësia për atë çka unë do ta quaja një ligj të madh. Një ligj I madh është një ligj mbi ligjet ose, nëse preferoni, ligji i asaj çka nënkuptohet nga mundësia e një ligji. Dhe kemi një lloj shembulli matematikor për këtë tip ligji, çka do të thotë një ligj që nuk mbartet vetëm tek sendet a subjektet por edhe mbi vetë ligjet. Ligji i madh merr formën e një aksiome shumë të thjeshtë, emri i së cilës është “aksioma e konstruktueshmërisë”, që mbron idenë se të gjithë kompletet janë të konstruktueshme. Ky është një vendim mbi ekzistencën: vendosni se vetëm kompletet që do të ekzistojnë janë të konstruktueshme dhe keni një formulë të thjeshtë, një vendim të thjeshtë mbi ekzistencën. Të gjithë kompletet janë të konstruktueshëm: i atillë është ligji i ligjeve. Dhe kjo është një mundësi gjenuine. Mund të vendosni se të gjithë kompletet janë të konstruktueshëm. Përse? Sepse të gjithë teoremat matematike që mund të dëshmohen në kornizën e përgjithshme të teorisë së kompletit munden po ashtu të dëshmohen në aspektin e kompleteve të konstruktueshme. Kësisoj, gjithçka që është e vërtetë në universin e kompleteve në përgjithësi është e vërtetë për universin e përbërë veçmas prej kompletesh të konstruktueshme. Pra – dhe kjo është shumë e rëndësishme për çështjen e përgjithshme të ligjit – jemi në gjendje të vendosim se të gjithë kompletet janë të konstruktueshëm ose se çdo shumëllojshmëri qeveriset prej një ligjësie; dhe duke bërë këtë nuk humbasim kurrgjë: gjithçka që është e vërtetë në përgjithësi është po ashtu e vërtetë me masën shtrënguese të kompleteve të konstruktueshme. Nëse nuk humbim gjë, nëse fusha e së vërtetës është e njëjta nën aksiomën e konstruktueshmërisë, aherë mund të konkludojmë diçka si e mëposhtmja: ligji nuk është një masë shtrënguese e jetës dhe e të menduarit: në kornizën e ligjit, liria e të jetuarit dhe e të menduarit është e njëjta. Modeli matematikor i kësaj është ai se ne nuk humbim asgjë kur pohojmë se të gjithë kompletet janë të konstruktueshëm; çka do të thoshte, se të gjitha pjesët e një kompleti janë të konstruktueshme, ose se në fund, të gjitha pjesët kanë një përcaktim të qartë. Kështu përftojmë një klasifikim të përgjithshëm të pjesëve, një klasifikim racional – dhe njëfarësoj, një klasifikim të shoqërisë – pa asnjë humbje në vërtetësi.

Në këtë pikë është e rëndësishme të shënojmë një fakt shumë të rëndësishëm, një fakt të pastër, i cili është se praktikisht asnjë matematikan nuk e pranon aksiomën e konstruktueshmërisë. Është një rend i shkëlqyer, një botë e praruar: gjithçka në të është e konstruktueshme. Por ky rend i shkëlqyer nuk e nxit dëshirën e matematikanëve, sado konservativë që të jenë ata. Dhe përse? Sepse dëshira e një matematikani është të shkojë përtej rendit të qartë të emërtimit dhe konstruktueshmërisë. Dëshira e matematikanit është dëshira për një përbindësh matematik. Ata sigurisht e duan një ligj – është e vështirë të bësh matematikë pa ligje – por dëshira për të gjetur një përbindësh të ri matematik ndodhet e vendosur përtej këtij ligji.

Në këtë pikë matematika moderne i qaset teologjisë klasike. Ndoshta e njihni tekstin e famshëm të Shën Palit tek Romakët 7. Lidhja e drejtpërdrejtë mes ligjit dhe dëshirës shfaqet këtu nën emrin e mëkatit: “Po të mos qe për hatër të ligjit, nuk kisha për ta njohur mëkatin. Nuk do ta kisha ditur çfarë është lakmia nëse ligji nuk do të thoshte mos lakmo”. Mëkati është ajo përmasë e dëshirës që e gjen objektin e vet përtej dhe mbrapa përshkrimit prej ligjit. Në fund, kjo nënkupton të gjesh objektin që është i paemër.

Shembulli matematikor është shumë goditës këtu. Pas Godelit, pas përcaktimit të kompleteve të konstruktueshme dhe refuzimit të aksiomës së konstruktueshmërisë nga shumica e matematikanëve, çështja e dëshirë së matematikanëve është bërë: Si të gjejmë një komplet të pakonstruktueshëm? E shihni menjëherë vështirësinë e cila është e një rrjedhoje të madhe në politikë. Vështirësia është: Si mund të gjejmë një objekt matematikor pa një përshkrim të qartë, pa emër, pa vendndodhje në klasifikim?  [Sidro] Si të gjejmë një objekt karakteristikë e të cilit është të mos ketë një emër, të mos jetë i konstruktueshëm? Në vitet 1960, Pol Koheni gjeti një zgjidhje të ndërlikuara dhe elegante për të emërtuar apo identifikuar një kategori që nuk është e konstruktueshme, që nuk ka emër, as vend në klasifikimin e madh të predikateve – një komplet pa një predikatë specifike. Kjo ishte një fitore e madhe e dëshirës mbi ligjin, në fushën e vetë ligjit – fushën e matematikës. Dhe si me shumë gjëra të tjera, me shumë fitore të këtij lloji, kjo ndodhi në vitet 1960. Koheni u jep kompleteve të pakonstruktueshme një emër të magjishëm: komplete ‘gjenerike’. Dhe kjo shpikje ndodh në vlagën e veprimeve revolucionare të viteve ’60.

E dini se Marksi e emërton ‘njerëzim gjenerik’ njerëzimin në lëvizjen e vetë-emancipimit të tij, dhe se ‘proletariati’ – emri ‘proletariat’ – është emri i mundësisë së njerëzimit gjenerik në formën e tij pohuese. ‘Gjenerikja’ për Marksin, i jep emrin ndërtimit të universalitetit të qenies njerëzore dhe funksioni historik i proletariatit është të na ofrojë neve këtë formë gjenerike të qenies njerëzore. Pra, tek Marksi e vërteta politike ndodhet nga ana e gjenericitetit dhe asnjëherë nga ana e veçanësisë. Formalisht, kjo është një çështje e dëshirës, krijimit ose shpikjes dhe jo një çështje e ligjit, nevojës ose konservimit. Kështu për Kohenin – sikurse edhe për Marksin – universaliteti i pastër i shumëllojshmërisë, i kompleteve, nuk duhet parë i renditur në kahun e përcaktimit të drejtë ose përshkrimit të qartë por në kahun e moskonstruktueshmërisë. E vërteta e kompleteve është gjenerike.

Le të flasim tani për pasojat e të gjithë kësaj në nivelin e politikës. Fusha e politikës përherë e paraqet veten në situata konkrete si fusha dialektike e ligjit dhe konstruktueshmërisë nga njëra anë, dhe e dëshirës e gjenericitetit nga ana tjetër. Por kjo nuk është në asnjë mënyrë një ndarje politike. Kërrkund nuk ka njerëz nga ata që e shpallin veten në favor të dëshirës, të cilët u kundërvihen atyre që do të ishin në favor të ligjit. Lufta politike nuk është drejtpërdrejt lufta mes gjenericitetit dhe konstruktueshmërisë. Kjo lloj pikëpamjeje është tërësisht formale. Në fakt, kemi përbërje të ndërlikuara që përziejnë ligjin, rendin, dëshirën, gjenericitetin, konstruktueshmërinë. Fashizmi për shembull, nuk është në mënyrë tërësore nga ana e ligjit. Siç dëshmojnë studimet empirike, fashizmi është shkatërrimi total i ligjit në favor të një konceptimi të veçantë të dëshirës për një objekt të caktuar. Ky objekt, i cili është kombëtër, racor e kështu me radhë, nuk është as i konstruktueshëm e as gjenerik. Ai është vetëm mohimi i objekteve të tjerë të caktuar, shkatërrimi i këtyre të tjerëve. Më në fund, ekziston në fashizëm dëshira mitike për një objekt, thelbi i vërtetë i të cilit është vdekja. Dhe realja e fashizmit është diçka si ligji i vdekjes, i cili është rezultati i një përbërjeje të veçantë të gjenericitetit me konstruktueshmërinë.

Në mënyrë domethënëse, në konceptimin klasik, vegimi revolucionar nuk ndodhet fare në anën e dëshirë së kulluar, sepse përmbajtja e dëshirës revolucionare është realizimi i njerëzimit gjenerik, i cili në fakt përfaqëson fundin e marrdhënies së ndarë mes ligjit dhe dëshirës. Në këtë rast, qëllimi është diçka si puna e shkrirjes së ligjit me dëshirën, deri në pikën sa të arrihet në një gjë që do të shëmbëllente me pohimin krijues të njerëzimit të mirëfilltë. Mund të themi se si ky lloj vegimi paraqet një ligj të jetës. Kësisoj, kontradikta klasike mes fashizmit dhe konceptimit revolucionar na përball ne me dy përbërje të ndryshme të gjenericitetit dhe konstruktueshmërisë, me ligjin e vdekjes nga njëra anë e me ligjin e jetës nga tjetra.

Për të përshkruar gjendjen tonë aktuale, duhet të thërrasim dy paradigm të mëdha të marrdhënies dialektike midis ligjit dhe dëshirës. Paradigma e parë është idea e unitetit mes ligjit dhe dëshirës, përmes kufizimit të rreptë të ligjshmërisë së dëshirës së mirëfilltë dhe nga delimitimi i dëshirës korrekte. Kjo i korrespondon në fakt aksiomës së konstruktueshmërisë. Ne e gjejmë veten sot nën rregullin e aksiomës së konstruktueshmërisë – që do me thënë, shtrëngimit të dëshirave ekzistuese deri në emërtim të qartë si dëshira normale. Konceptimi reaksionar është konceptim reaksionar i vetë dëshirës; nuk është aspak opozitë e pastër – opozita shtypëse – mes ligjit dhe dëshirës. Është përkundrazi diktaturë e dëshirave normale – vërtet me një konceptim shumë të hapur të normales, por jo aq të gjerë sa ç’imagjinojmë ne nganjëherë. Mund të supozoni për shembull se demokracia përfaqësuese është dëshira normale e të gjithë njerëzve të botës. Kjo është, duke folur ngushtë, një konceptim i konstruktueshëm i dëshirës politike: vetëm një tip figure politike pranohet si nënkomplet i të gjitha mundësive politike. E paskëtaj, mund t’i hyni kollaj ndonjë lufte të tmerrshme për ta imponuar këtë formë Shteti anekënd botës. Siç mund të vëreni, kjo nuk ta të bëjë fare me ligjin. Në fakt, kjo provokon një çrregullim të madh. Në Irak, nuk është çështja mes ligjit dhe rendit; është çështja mes gjakut dhe çrregullimit total. Por kjo është një zgjedhje e konstruktueshme, me qëllimin për të imponuar ngado konstruksionin e një emërtese politike që supozohet se është tërësisht e qartë.

Ky është pozicioni i parë. I dyti është ideja e dëshirës si një eksplorim përtej ligjit, për të gjetur diçka të paligjshme por gjenerike. Është ideja se universaliteti politik është vazhdimisht zhvillim i një konceptimi të ri, i një përbërjeje të re të realitetit shoqëror – ky është, nëse doni, shndërrimi i plotë i përmbajtjes së enës. Kjo përbërje e re është realisht objektivi i ndryshimit politik mes të zinjve e të bardhëve, burrave e grave, kombësive të ndryshme, të pasurve e të varfërve, e kështu me radhë. E gjithë kjo mund të zbatohet përtej emërtesave apo ndarjeve të përcaktuara qartë. Është një proces praktik, një proces politik i cili krijon diçka gjenerike. Kështu, në konceptimin e dytë një proces politik është gjithmonë krijimi vendor i diçkaje gjenerike. Sipas Kohenit, çështja është të gjendet a të krijohet një pjesë e tërësisë së jetës e cila të jetë gjenerike. Në këtë rast ka gjithmonë diçka si punë diktature, e cila është ajo çka Rusoi e quante despotizëm i lirisë, por i cili në ditët tona është më tepër despotizëm i barazisë. Kundër idesë së dëshirave normale ne duhet të mbështesim idenë militante të një dëshire e cila pohon në mënyrë të vazhdueshme ekzistencës e asaj çka nuk e ka një emër. Duke pasur parasysh se ajo është pjesë përbërëse e ekzistencës sonë historike, ne duhet ta afirmojmë ekzistencën e asaj çka nuk e ka një emër si pjesë gjenerike të kësaj ekzistence historike: çka është ndoshta koncepti revolucionar i kohës sonë, me mundësinë që ky lloj shndërrimi do të ishte vendor e jo domosdoshmërisht i përgjithshëm apo tërësor. Domethënë nuk është aspak fjala për dëshirën kundër ligjit. Bie plotësisht dakord me Sllavoj Zhizhekun kur argumenton se çështja e vullnetit të përgjithshëm është sot çështja qendrore e politikës. Do të propozoja vetëm që të ndryshoja mbiemrin, duke vendosur përballë dëshirave normale jo vullnetin e përgjithshëm, por vullnetin gjenerik.

Kësodore, përfundimi im nuk do të jetë tërësisht politik. Sikurse rëndom kur e gjej veten në fushën e mundësisë së kulluar, përfundimi im është poetic, dhe do të thërras në ndihmë poetin e madh amerikan Uollas Stivëns. Sajmon Kriçli botoi së fundmi një libër të bukur rreth Uollas Stivënsit, titulli i të cilit është “Gjërat thjesht janë”. Ky është një pohim tipikisht poetik, e jo politik. Ngase në botën politike, gjërat asnjëherë nuk “thjesht janë” ajo çka janë – në asnjë mënyrë. Në një nga poezitë e Uollas Stivënsit mund të gjejmë këtë sentencë: “Besimi përfundimtar duhet të jetë tek fiksioni”. Dhe në fakt, besoj se problemi më i vështirë i kohës sonë është problemi i një fiksioni të ri. Duhet të dallojmë mes fiksionit dhe ideologjisë. Sepse, marrë në mënyrë të përgjithshme, ideologjia i kundërvihet shkencës, të vërtetës ose realitetit. Por, siç tashmë e dimë prej Lakanit, e vërteta në vetvete është në një strukturë fiksioni. Procesi i së vërtetës është po ashtu procesi i një fiksioni të ri. Kështu, gjetja e një fiksioni të ri të madh ofron mundësinë e ndërtimit të një besimi politik përfundimtar.

Dhe në fakt, kur bota është e zymtë e konfuze sikurse është sot, ne duhet ta mbështesim besimin tonë final tek një fiksion simbolik. Problemi i të rinjve në lagjet e varfëra ose cité-të është problem i mungesës së një fiksioni. Ai nuk ka fare të bëjë me një problem social. Problemi është mungesa e një fiksioni të madh si mbështetje për një besim të madh. Kësisoj, besimi final në të vërteta gjenerike, mundësia përfundimtare e kundërvënies së vullnetit gjenerik ndaj dëshirave normale, ky tip mundësie dhe besimi në këtë lloj mundësie, në të vërtetat gjenerike, duhet të bëhet fiksioni ynë i ri. S’ka dyshim se vështirësia qëndron në faktin se duhet të gjejmë një fiksion të madh pa zotëruar një emër të përveçëm për të. Kjo është bindja ime, ndonëse nuk mundem ta demonstroj me të vërtetë këtë pikë këtu. Në shekullin e fundit të gjitha dispozitat fiksionale të fushës politike kishin emrat e tyre të përveçëm. Për mua problemi sot është jo tek braktisja e fiksionit – sepse pa fiksion të madh nuk mund të kemi besim të madh e as politikë të madhe – por mbase të kemi një fiksion të paemër. Puna është të gjejmë një tjetër dispozitë ndërmjet masave, klasave, partive; një tjetër përbërje të fushës politike, sepse një fiksion i madh është gjithmonë diçka si punë rikompozimi të vetë fushës politike. Fiksioni i madh i komunizmit, i cili udhëton nga masat tek emrat e përveçëm përmes ndërmjetësimit të luftës klasore, është forma e rikompozimit klasik revolucionar të fushës politike. E kështu, na duhet të gjejmë një fiksion të ri, të gjejmë besimin tonë final në një mundësi vendore për të gjetur diçka gjenerike.

Në të njëjtën përmbledhje, Uollas Stivënsi – duke folur rreth fiksionit, rreth besimit përfundimtar që është një fiksion – shkruan gjithashtu: “Është e mundur, e mundur, e mundur. Duhet të jetë e mundur”. I këtillë është problemi ynë sot. Duhet të jetë e mundur. Çështja, pa asnjë dyshim është një formë e re guximi. Duhet që me siguri të krijojmë mundësinë reale për fiksionin tonë, i cili është fiksioni gjenerik nën një formë të re. Lokalizimi i ri pa mëdyshje shtron çështjen e një kuraje të re politike. Gjetja e fiksionit është një çështje drejtësie dhe shprese. Por çështja e mundësisë reale të një fiksioni është një çështje guximi. Guximi është emri i diçkaje që nuk mund të reduktohet as në ligj e as në dëshirë. Është emri i subjektivitetit të papërkulur ndaj dialektikës së ligjit dhe dëshirës në formën e vet të zakonshme. Tani, sot, vendi i veprimit politik – jo ai i teorisë politike, konceptimeve apo përfaqësimeve politike, por i veprimit të mirëfilltë politik – është saktësisht diçka e pareduktueshme as në trajtë ligji e as dëshire, e cila krijon vendin, vendin lokal për diçka si vullneti gjenerik. Dhe, për këtë vend, le të shprehemi si Stivënsi: është i mundur, i mundur, i mundur, duhet të jetë i mundur. Ndoshta. Ne shpresojmë, ne duhet të shpresojmë se do të jetë e mundur të gjejmë mundësinë e fiksionit tonë të ri.

Përktheu: Sokol Shameti